Cannabis w terapii choroby Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącego zapalenia jelita – naturalna nadzieja dla pacjentów?

Czym są choroby zapalne jelit i jak się objawiają?

Nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD) to grupa przewlekłych schorzeń charakteryzujących się nawracającym stanem zapalnym przewodu pokarmowego. Choroba Leśniowskiego-Crohna może zajmować dowolny odcinek przewodu pokarmowego, najczęściej końcowy odcinek jelita cienkiego. Charakteryzuje się przeskowowymi zmianami zapalnymi obejmującymi całą grubość ściany jelita. Pacjenci cierpią na przewlekłe biegunki, intensywne bóle brzucha, utratę masy ciała i chroniczne zmęczenie.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego ogranicza się wyłącznie do jelita grubego, rozpoczynając się od odbytnicy. Głównym objawem jest krwawa biegunka – pacjenci mogą wypróżniać się nawet kilkanaście razy dziennie z domieszką krwi i śluzu. Obie choroby mają charakter autoimmunologiczny – układ odpornościowy błędnie atakuje własne tkanki przewodu pokarmowego. W Polsce szacuje się, że na IBD cierpi około 50-60 tysięcy osób.

Jak kannabinoidy łagodzą objawy IBD?

Działanie kannabinoidów w chorobach zapalnych jelit jest wielokierunkowe. THC i CBD wykazują silne właściwości przeciwzapalne, hamując uwalnianie cytokin prozapalnych poprzez aktywację receptorów CB2 w komórkach układu immunologicznego. CBD zmniejsza również przepuszczalność bariery jelitowej, zapobiegając przedostawaniu się bakterii i toksyn do krwioobiegu.

Działanie przeciwbólowe to kolejny istotny mechanizm. THC, aktywując receptory CB1 w neuronach jelitowych, moduluje przekazywanie sygnałów bólowych. Pacjenci stosujący medyczną marihuanę często raportują znaczącą ulgę w bólu. Cannabis wpływa też na motorykę przewodu pokarmowego – THC hamuje nadmierną perystaltykę jelit, redukując częstość wypróżnień. Kannabinoidy wykazują także działanie przeciwwymiotne i pobudzające apetyt, co jest niezwykle ważne dla pacjentów cierpiących na niedożywienie.

Co mówią badania naukowe?

Badanie z 2013 roku objęło 21 pacjentów z chorobą Crohna. Wyniki pokazały, że 45% pacjentów otrzymujących cannabis osiągnęło pełną remisję kliniczną, podczas gdy w grupie placebo było to tylko 10%. Badanie izraelskie z 2018 roku analizowało 127 pacjentów stosujących cannabis medyczne – 65% doświadczyło znaczącej poprawy klinicznej, a 33% osiągnęło remisję.

Należy jednak zaznaczyć, że cannabis poprawia objawy kliniczne i jakość życia, ale nie zawsze prowadzi do poprawy w obrazie endoskopowym jelit. Metaanaliza z 2020 roku potwierdziła skuteczność w redukcji bólu i poprawie apetytu, ale dowody na leczenie samego zapalenia pozostają ograniczone. W Polsce pacjenci mogą uzyskać receptę od lekarza – produkty nie są refundowane, a ceny wynoszą od 100 do 1000 zł miesięcznie. Terapia kannabinoidami powinna odbywać się pod nadzorem lekarza i uzupełniać standardowe leczenie.